Damlama sulama hattı montajı nasıl yapılır?
Filtre sırası, basınç dengeleme ve lateral uzunluğu doğru kurulmazsa hattın sonundaki bitki hep az su alır. Yıkama vanası da sonradan eklenmez.
Filtre sırası: kabadan inceye
Filtreleme her zaman kabadan inceye gider. Kaynakta kum, alg veya organik yük varsa önce onu tutan eleman gelir; ince eleman en sonda kalır. Sıra ters kurulduğunda ince filtre kaba kirle boğulur, basınç farkı hızla büyür ve geri yıkama sıklığı katlanır.
Gübre enjeksiyonunun yeri de bu sıranın parçasıdır: enjeksiyon ince filtreden önce yapılır. Çözünmeyen gübre kalıntısı ya da iki gübrenin karışmasından doğan çökelti, filtrede tutulması gereken bir kirdir; damlatıcıda tutulursa hattı içeriden tıkar.
Her filtrenin giriş ve çıkışına manometre takın. Bu iki saat, sistemin en ucuz teşhis aracıdır ve kurulum sırasında takmak, sonradan hattı kesip eklemekten çok daha kolaydır.
Basınç dengeleme: hattın başı ile sonu aynı olmalı
Bir laterale giren su, boru içindeki sürtünme nedeniyle ilerledikçe basınç kaybeder. Basınç düşerse debi de düşer. Bu yüzden hattın başındaki damlatıcı ile sonundaki damlatıcı arasında fark oluşur.
Bu farkı yönetmenin üç yolu vardır ve genellikle üçü birden kullanılır:
- Basınç regülatörü. Sektör girişine konur, ana hattaki dalgalanmayı keser ve laterale sabit bir giriş basıncı verir.
- Basınç dengeleyici damlatıcı. Belirli bir basınç aralığında debisini sabit tutar. Eğimli arazide ve uzun sıralarda farkı en çok kapatan çözümdür.
- Doğru çaplı boru. Çap küçük seçilirse sürtünme kaybı büyür. Hesabı sıra uzunluğuna, damlatıcı debisine ve aralığına göre yapın.
Eğimli serada yön de karardır: yokuş aşağı giden hatta yerçekimi kaybı bir miktar telafi eder, yokuş yukarı giden hatta kaybı büyütür. Aynı projede iki yön karışıksa dengeleyici damlatıcı tercih edilir.
Lateral uzunluğu: sınır hesapla belirlenir
“Sıra ne kadar uzunsa lateral o kadar” yaklaşımı, düzgün dağılımın en yaygın düşmanıdır. Bir lateralin taşıyabileceği azami uzunluk; boru iç çapı, damlatıcı debisi, damlatıcı aralığı, giriş basıncı ve arazi eğimi ile birlikte hesaplanır. Bu değeri damlatıcı üreticisinin tablosundan alın.
Sıra hesaplanan sınırdan uzunsa iki pratik çözüm vardır: laterali ortadan besleyin (manifold sıranın ortasına gelir, iki yöne yarı uzunlukta akış olur) ya da bir çap yukarı çıkın. Sırayı ikiye bölüp iki ayrı sektör yapmak da çalışır ama vana ve otomasyon maliyetini artırır.
Hat sonu yıkama vanası: sonradan eklenmez
Damlama hattında biriken tortu, kum ve biyofilm hattın en sonunda toplanır. Bunu dışarı atmanın tek yolu, hattı açıp yüksek hızda su geçirmektir. Bu yüzden her lateral grubunun sonuna yıkama vanası ya da yıkama manifoldu konur.
Kurulumda üç ayrıntıya dikkat edin: vana erişilebilir yerde olsun, yıkama suyu bitki tabanına değil drenaja aksın, ve laterallerin sonu ortak bir yıkama manifolduna bağlanırsa tek vanadan bütün grubu yıkayabilirsiniz. Ucu tıkaçla kapatılmış, sonradan hiç açılmayan bir hat kendini yavaş yavaş tıkar.
Yıkamayı devreye alma gününde bir kez yapın: montaj sırasında boruya giren talaş, toprak ve plastik çapağı ilk yıkamada çıkar. Bunu atlamak, yeni sistemin daha ilk haftada damlatıcı tıkamasının en bilinen nedenidir.
Devreye alma sırası
- Ana hattı basınçsız doldurun, kaçak kontrolü yapın.
- Lateral uçları açıkken hattı yıkayın; su berraklaşana kadar akıtın.
- Uçları kapatın, sektörü çalışma basıncına alın.
- Filtre giriş-çıkış manometrelerinin temiz hâldeki farkını yazın; sonraki her okuma bu değere göre anlam kazanır.
- Hattın başında ve sonunda birer damlatıcıdan kapla debi ölçün, ikisini karşılaştırın.
- Fark kabul edilemez ölçüdeyse çözüm damlatıcıyı değiştirmek değil, basınç ve uzunluğu gözden geçirmektir.
Damlatıcı debisi, çalışma basıncı ve azami lateral uzunluğu için üreticinin tablosunu esas alın; gübre ve bitki koruma uygulamalarında ürün etiketi ve yerel mevzuat önceliklidir.